บริการ ผลงาน Insightsความรู้กลยุทธ์ เกี่ยวกับเรา ติดต่อ
/
นัดหมายเข้าพบ
MMN · ศูนย์ความรู้ · บัญชี ERP (TAS 38)
มาตรฐานการบัญชี · TAS 38

ลงค่า ERP เป็น “สินทรัพย์ไม่มีตัวตน” หรือ “ค่าใช้จ่าย”?

คู่มือตัดสินใจบันทึกบัญชีค่า Implement / License ERP ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 (สินทรัพย์ไม่มีตัวตน) — เรียบเรียงให้ใช้ได้จริงโดยทีม MMN

เมื่อกิจการลงทุนวางระบบ ERP คำถามใหญ่ทางบัญชีคือ “ค่าใช้จ่ายก้อนนี้ควรตั้งเป็นสินทรัพย์ (ทยอยตัดจำหน่าย) หรือรับรู้เป็นค่าใช้จ่ายทันที?” คำตอบส่งผลต่อกำไรและภาษีอย่างมีนัยสำคัญ บทความนี้สรุปกรอบการตัดสินใจ 5 คำถามตาม TAS 38 ให้ตัดสินใจได้อย่างมั่นใจและถูกต้อง

กรอบตัดสินใจ 5 คำถาม

Q1 · ประเภทรายจ่าย

รายจ่ายนี้คืออะไร?

TAS 38 ¶8, 12
SaaS / Subscriptionจ่ายรายปี เลิกจ่าย = ปิด access → บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายล่วงหน้า (Prepaid) ทยอยรับรู้ตามงวดที่ได้ประโยชน์
Q2 · การควบคุม

กิจการ “ควบคุม” ทรัพยากรนี้ได้จริงหรือไม่?

TAS 38 ¶13
  • มี access rights ที่ไม่ขึ้นกับ vendor หลัง terminate หรือไม่
  • งาน custom ที่ทำขึ้น — สัญญาระบุว่า IP / source code เป็นของกิจการหรือไม่
  • ถ้าย้ายไปใช้ ERP อื่น สิ่งที่ทำไปยังมีมูลค่าเหลือหรือไม่
ควบคุมไม่ได้→ ค่าใช้จ่ายทันที / Impairment — เช่น ค่า config บน SaaS ที่ vendor ควบคุมซอฟต์แวร์
Q3 · ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต

ระบบจะสร้างประโยชน์ในอนาคตจริงหรือไม่?

TAS 38 ¶21

ระบบจะถูกใช้งานจริงหลัง Go-live และช่วยลดต้นทุน เพิ่มรายได้ หรือทำงานได้เร็วขึ้นหรือไม่?

ไม่ใช่ (ล้มเลิก/ไม่ได้ใช้)→ ค่าใช้จ่ายทันที / Impairment
Q4 · ระยะของโครงการ (Phase)

รายจ่ายนี้เกิดใน Phase ไหน?

TAS 38 ¶52–67
Preliminary / Planning phase → ค่าใช้จ่ายทันทีวิเคราะห์ความต้องการ เปรียบเทียบ vendor, RFP, feasibility study
Application Development phase → สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (ไป Q5)Configuration, customization ที่ IP เป็นของกิจการ, integration, data migration เพื่อ go-live, UAT/Testing, parallel run ก่อน go-live
Post-implementation phase → ค่าใช้จ่ายทันทีTraining, Support, Maintenance, Bug fix หลัง Go-live
Q5 · วัดมูลค่าได้น่าเชื่อถือ

วัดมูลค่าต้นทุนได้อย่างน่าเชื่อถือหรือไม่?

TAS 38 ¶21(b), 24

มี invoice / timesheet / สัญญาที่แยก phase ได้ชัดเจนหรือไม่?

ใช่→ บันทึกเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ตัดจำหน่าย 5–10 ปี
ไม่ใช่→ ค่าใช้จ่ายทันที

สรุป 3 ผลลัพธ์

📈

สินทรัพย์ไม่มีตัวตน

ตัดจำหน่ายตามอายุใช้งาน 5–10 ปี

🧾

ค่าใช้จ่าย

รับรู้เป็นค่าใช้จ่ายทันทีในงวด

🗓️

Prepaid

ค่าใช้จ่ายล่วงหน้า ทยอยรับรู้ตามประโยชน์

อายุการตัดจำหน่าย พิจารณาจากอะไร?

1

อายุสัญญา / สิทธิ์ตามกฎหมาย

สัญญา License มีอายุกี่ปี สิทธิ์หมดเมื่อไร (เช่น สัญญา 7 ปี → ตัดไม่เกิน 7 ปี)

TAS 38 ¶94
2

แผนการใช้งานของกิจการ

วางแผนใช้ระบบกี่ปี มีแผน upgrade/เปลี่ยนระบบในอนาคตหรือไม่

TAS 38 ¶90
3

ความล้าสมัยทางเทคโนโลยี

Vendor ประกาศ End of Support / End of Life เมื่อไร (เช่น EOL ใน 5 ปี → ตัด 5 ปี)

TAS 38 ¶90
4

ประสบการณ์การใช้งานในอดีต

กิจการ/อุตสาหกรรมเดียวกันเคยใช้ระบบลักษณะนี้เฉลี่ยกี่ปี

TAS 38 ¶90

กฎสำคัญ

“ใช้ตัวที่สั้นที่สุดในสี่ปัจจัยเป็นอายุตัดจำหน่าย” — ตัวอย่าง อายุสัญญา 10 ปี · End of Support 7 ปี · แผนกิจการ 8 ปี · ประสบการณ์ 6–10 ปี → ตัดจำหน่าย 7 ปี

⚠️ ต้องทบทวนอายุตัดจำหน่ายทุกปี (TAS 38 ¶104) — ถ้า vendor ประกาศ End of Life เร็วกว่าคาด ให้ปรับอายุทันที และเปิดเผยผลกระทบใน Notes to Financial Statements

วางระบบ ERP แล้วไม่แน่ใจว่าจะลงบัญชีอย่างไรให้ถูกและประหยัดภาษี? ทีมบัญชีและกฎหมายของ MMN ช่วยวางโครงสร้างการบันทึก แยก phase ต้นทุน และจัดทำเอกสารรองรับให้ผ่านการตรวจสอบได้อย่างมั่นใจ

บทที่เกี่ยวข้อง

มาตรฐานการบัญชี (TFRS) →TFRS 18 →ภาษีนิติบุคคล (CIT) →

อ้างอิง: มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 38 เรื่อง สินทรัพย์ไม่มีตัวตน (สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์) และแนวปฏิบัติ IFRIC Agenda Decision (2021) เรื่องต้นทุน configuration/customisation ในสัญญา Cloud/SaaS · เนื้อหานี้เรียบเรียงโดยทีม MMN เพื่อการศึกษาและวางแผนเบื้องต้น ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะกรณี การจัดประเภทจริงขึ้นกับข้อเท็จจริงและสัญญาของแต่ละกิจการ โปรดปรึกษาผู้เชี่ยวชาญของ MMN ก่อนตัดสินใจ